Sport en psychisch welzijn

“Bewegen is gezond!” Er zijn nog maar weinigen die hiervan overtuigd moeten worden. Het is ondertussen algemeen bekend dat regelmatig bewegen de kans op hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, osteoporose, overgewicht, vallen en diabetes type2 aanzienlijk vermindert. Niemand verwacht van u dat u dagelijks sportieve topprestaties levert; een wandelingetje, wat werken in de tuin, met de fiets naar de bakker, de trap in plaats van de lift, … Het zijn allemaal kleine dingen die je dagelijkse leven wat beweeglijker maken. 

“Mens sana in corpore sano” is zo een andere stelling waar velen onder u wel eens van gehoord hebben. Maar waar had Juvenalis het eigenlijk over, toen hij dit declameerde? “Een gezonde geest in een gezond lichaam”, als je het letterlijk vertaalt. Een gezond lichaam is geen garantie voor een gezonde geest, maar het kan je toch al aardig op weg helpen.

• Depressie in Vlaanderen

Met stijgende leeftijd staan mensen meer bloot aan een aantal extra risicofactoren die hun psychisch welbevinden kunnen beïnvloeden: het omgaan met verlies, het moeten leren omgaan met beperkingen, transportproblemen, de behoefte aan zorg of ondersteuning, sociaal isolement. Uit cijfers van het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie blijkt dat 9 procent van de 65-plussers zich regelmatig tot vaak depressief voelen. Zij ervaren een langdurige, sombere stemming die vaak gepaard gaat met doodsgedachten en klachten zoals slaapstoornissen, concentratie-, geheugen- en aandachtsproblemen, ochtendmoeheid, psychomotorische remming, eetlust- en gewichtsstoornissen.

• Beweging en psychisch welzijn

De gebruikelijke behandelingen van depressie – psychotherapie en antidepressiva – zijn behoorlijk effectief. Maar er zijn ook dingen die je zelf kan doen om je beter te voelen. Eén daarvan is zorgen voor meer lichaamsbeweging. Al sinds het begin van de 20ste eeuw werden er meer dan 100 onderzoeken uitgevoerd om de relatie tussen fysieke activiteit en depressie te bepalen. Recente onderzoeken [North e.a. (1990), McDonald & Hodgdon (1991), Kugler e.a. (1994) en Craft & Landers (1998)] kwamen tot de volgende conclusies:

• Fysieke activiteit heeft een matig tot groot positief effect op depressie.
• Er bestaat evidentie om een oorzakelijk verband aan te nemen tussen fysieke activiteit en verminderde depressie in klinische groepen.
• Het antidepressieve effect van fysieke activiteit is van dezelfde orde van grootte als vastgesteld bij medicatie en psychotherapie. Fysieke activiteit in combinatie met deze twee klassiekere behandelingen, geeft de beste resultaten.

Er zijn drie groepen van mechanismen die dit positief effect van beweging op psychisch welzijn verklaren.

• Neurobiologisch: door bewegen wordt de endorfineproductie gestimuleerd en wordt een tekort aan bepaalde neurotransmitters opgeheven, hetgeen gelijkaardig is aan de werking van antidepressiva.
• Fysiologisch: bewegen leidt tot een wijziging in lichaamsomvang en een verhoging van de kerntemperatuur van het lichaam, hetgeen een positief effect heeft op het psychisch welbevinden.
• Psychologisch: bewegen biedt mogelijkheden om controle te ervaren en geeft een gevoel van competentie. Daarnaast biedt bewegen ook een vorm van afleiding. Een veelgehoorde uitspraak van sporters, wanneer zij gevraagd worden naar waarom zij bewegen, is “door te sporten, kan ik mijn geest eens volledig vrij maken”.
  
  
• Aan de slag!

Bij de keuze voor bepaalde bewegingsactiviteiten kan je kiezen voor spel- en sportvormen die je vroeger hebt beoefend. Daarnaast zijn sporten aan te bevelen waarbij je gedurende een langere tijd in beweging bent, zoals wandelen, fietsen en joggen. Ook zwemmen is aan te raden, omdat je daar als het ware gedragen wordt door het water en je gewrichten zo geen schokken dienen op te vangen. Aan sport doen in groepsverband wordt aanbevolen omdat daar een stimulans vanuit gaat om regelmatig te bewegen en ‘onder de mensen te komen’.

Sporten in een sportclub biedt heel wat voordelen. Dikwijls wordt er meer dan één sport aangeboden, hetgeen je toelaat om eens te ‘proeven’. Daarnaast wordt je begeleid door ervaren lesgevers en ben je verzekerd indien er toch iets mis zou gaan. Tenslotte draait het in een sportclub niet uitsluitend om sport; tal van nevenactiviteiten bieden je de kans om je vrije tijd op een aangename manier in te vullen en nieuwe mensen te leren kennen.

Om toegang te vinden tot een sportclub in je buurt kan je als 50-plusser terecht bij de S-Sport Federatie (www.s-sport.be) waar zowel de jongere als de oudere senior aan zijn trekken komt.